Cruelty-free oznacza, że kosmetyk ani jego składniki nie były testowane na zwierzętach. W Unii Europejskiej taki zakaz wynika z prawa, dlatego sam napis na opakowaniu nie zawsze jest wyjątkowym wyróżnikiem. Termin nie oznacza też, że produkt jest wegański.
Co oznacza cruelty-free i jakie znaczenie ma prawo UE?
Określenie cruelty-free, czyli „wolny od okrucieństwa”, odnosi się do sposobu opracowania i wytwarzania kosmetyku. W najściślejszym znaczeniu oznacza brak testów na zwierzętach zarówno gotowego produktu, jak i składników użytych w jego formule. Deklaracja może obejmować także dostawców surowców, podwykonawców i zewnętrzne laboratoria.
W Unii Europejskiej podstawą regulacji jest Rozporządzenie 1223/2009/WE. Zakaz testowania gotowych kosmetyków na zwierzętach obowiązuje od 2004 roku, zakaz testowania składników kosmetycznych od 2009 roku, a od 2013 roku obowiązuje również zakaz wprowadzania do obrotu kosmetyków, których składniki były testowane na zwierzętach w celu spełnienia wymogów kosmetycznych.
W praktyce oznacza to, że kosmetyk legalnie wprowadzony do obrotu w UE musi spełniać unijne zasady dotyczące testów. Brak certyfikatu nie oznacza więc, że produkt sprzedawany wyłącznie na rynku UE był testowany na zwierzętach. Certyfikaty pełnią inną funkcję – pomagają ocenić politykę marki poza zakresem samego unijnego wymogu.
Nie należy jednak przenosić unijnych regulacji na cały świat. Marki działające na rynkach zagranicznych muszą stosować się do lokalnych przepisów. W Chinach zasady dotyczące badań kosmetyków zmieniały się w ostatnich latach i zależą między innymi od rodzaju produktu oraz sposobu jego sprzedaży. Dlatego sama obecność marki za granicą nie daje jeszcze pełnej odpowiedzi. Trzeba sprawdzić jej aktualną politykę i zakres certyfikacji.
Cruelty-free a vegan – czym różnią się te pojęcia?
Cruelty-free opisuje przede wszystkim sposób testowania produktu. Vegan odnosi się do jego składu. Kosmetyk może spełniać jeden warunek, ale nie drugi. Przykładowo krem zawierający wosk pszczeli może być cruelty-free, lecz nie jest wegański.
| Kryterium | Cruelty-free | Vegan |
|---|---|---|
| Cel oznaczenia | Potwierdzenie braku testów na zwierzętach | Potwierdzenie braku składników pochodzenia zwierzęcego |
| Czego dotyczy? | Gotowego kosmetyku, składników i polityki testowania | Receptury oraz pochodzenia surowców |
| Przykładowy przypadek | Produkt może zawierać miód, jeśli nie był testowany na zwierzętach | Produkt nie zawiera miodu, wosku pszczelego ani lanoliny |
W kosmetykach wegańskich nie powinny występować między innymi następujące składniki:
- Wosk pszczeli i miód
- Lanolina pochodząca z wełny owczej
- Kolagen i keratyna pochodzenia zwierzęcego
- Jedwab, karmin lub śluz ślimaka
Niektóre substancje, takie jak gliceryna, retinol, skwalan czy kwas mlekowy, mogą mieć różne źródła. Sam INCI nie zawsze pozwala więc ustalić ich pochodzenie. W takiej sytuacji pomocna jest deklaracja producenta albo certyfikat wegański.
Dlaczego certyfikaty cruelty-free są ważne?
W przypadku marki działającej wyłącznie na rynku unijnym certyfikat nie jest warunkiem legalnej sprzedaży kosmetyku. Może jednak mieć znaczenie, gdy firma sprzedaje produkty globalnie i dobrowolnie zobowiązuje się do bardziej rygorystycznych zasad, także wobec dostawców oraz rynków, na których przepisy są inne.
Najczęściej spotykane oznaczenia i źródła informacji to:
- Leaping Bunny – międzynarodowy standard obejmujący markę, jej dostawców i podwykonawców, zgodnie z zasadami programu.
- PETA Cruelty Free – program oparty na deklaracji firmy dotyczącej polityki nietestowania na zwierzętach.
- Bazy organizacji prozwierzęcych – między innymi baza PETA, w której można sprawdzać status marek i aktualne informacje o ich polityce.
- Oficjalna polityka marki – dokument opisujący testy, dostawców, laboratoria zewnętrzne oraz sprzedaż na rynkach zagranicznych.
Sam symbol królika albo napis „not tested on animals” nie zawsze wyjaśnia, kto przyznał oznaczenie i jakie kryteria ono obejmuje. Dlatego większą wartość ma znak rozpoznawalnego programu lub informacja możliwa do potwierdzenia w niezależnej bazie.
Jak sprawdzić, czy marka jest cruelty-free?
Przed zakupem można przejść przez kilka prostych etapów. Pomagają one odróżnić unijny wymóg prawny od dobrowolnej polityki marki działającej na wielu rynkach:
- Sprawdź oznaczenie na opakowaniu – zobacz, czy podano nazwę organizacji certyfikującej, a nie tylko ogólną deklarację.
- Zweryfikuj markę w bazie PETA lub innego programu – korzystaj z aktualnych baz, ponieważ polityka firmy może się zmienić.
- Przeczytaj politykę marki na jej stronie – zwróć uwagę na dostawców surowców, laboratoria zewnętrzne i sprzedaż poza UE.
- Rozdziel testy od składu – sprawdź osobno, czy produkt jest cruelty-free, a osobno, czy ma formułę wegańską.
Brak certyfikatu nie jest dowodem testowania na zwierzętach, szczególnie w przypadku kosmetyku legalnie sprzedawanego w UE. Z kolei certyfikat nie zastępuje czytania informacji o konkretnym produkcie, ponieważ różne programy mogą obejmować nieco inny zakres kryteriów.
Najprostszy wniosek brzmi więc tak: cruelty-free dotyczy testów, vegan dotyczy składu, a unijne prawo zakazuje testowania kosmetyków na zwierzętach na rynku UE. Jeśli chcesz sprawdzić globalną politykę marki, szukaj nie tylko deklaracji na opakowaniu, lecz także niezależnego certyfikatu i aktualnych informacji w bazach organizacji certyfikujących.
