Ceramidy to lipidy naturalnie występujące w skórze. Działają jak „cement międzykomórkowy” – wypełniają przestrzenie między korneocytami, uszczelniają barierę hydrolipidową i ograniczają przeznaskórkową utratę wody, czyli TEWL. Dzięki temu pomagają zmniejszyć suchość, szorstkość i podrażnienia, a także wspierają skórę po kuracjach retinolem, kwasami lub innymi czynnikami osłabiającymi jej barierę.
Ceramidy – czym są i dlaczego skóra ich potrzebuje?
Ceramidy należą do lipidów, czyli tłuszczów budujących warstwę rogową naskórka. Wraz z cholesterolem i wolnymi kwasami tłuszczowymi tworzą cement międzykomórkowy, który spaja korneocyty. Można wyobrazić sobie skórę jako mur: komórki naskórka są cegłami, a ceramidy pełnią funkcję zaprawy.
Takie spoiwo decyduje o szczelności muru. Gdy jest go wystarczająco dużo, skóra lepiej zatrzymuje wodę i skuteczniej chroni się przed czynnikami zewnętrznymi. Gdy jego ilość spada, bariera staje się bardziej przepuszczalna, a naskórek szybciej traci wilgoć.
W kosmetykach spotyka się między innymi ceramidy oznaczane jako NP, AP i EOP. Są to formy naśladujące lipidy obecne w ludzkiej skórze. Na etykiecie INCI można znaleźć również nazwę „Ceramide” z odpowiednim oznaczeniem literowym.
Jak ceramidy działają na skórę?
Działanie ceramidów nie polega wyłącznie na dostarczeniu skórze wody. Ich głównym zadaniem jest uszczelnienie przestrzeni między komórkami warstwy rogowej. Dlatego zalicza się je do składników budulcowych i ochronnych, a nie do substancji, które przede wszystkim pobudzają skórę do intensywnej odnowy.
Ceramidy są biomimetyczne, czyli naśladują naturalne składniki skóry. Dzięki podobnej budowie mogą uzupełniać ubytki w warstwie lipidowej i organizować się w uporządkowane struktury między korneocytami. W efekcie wzmacniają barierę hydrolipidową oraz ograniczają TEWL.
Zmniejszenie przeznaskórkowej utraty wody pomaga utrzymać nawilżenie w naskórku. Skóra staje się mniej napięta, bardziej miękka i odporniejsza na działanie zimna, suchego powietrza, zanieczyszczeń czy promieniowania UV. Ceramidy wspierają też regenerację bariery naruszonej przez zbyt intensywne oczyszczanie, częste złuszczanie lub kuracje dermatologiczne.
Nie należy jednak utożsamiać ich działania z efektem składników stymulujących. Ceramidy dostarczają elementów potrzebnych do odbudowy bariery, podczas gdy na przykład niacynamid może wspierać procesy syntezy lipidów w skórze.
Kiedy skóra potrzebuje ceramidów?
Spadek poziomu ceramidów może towarzyszyć starzeniu się skóry, ekspozycji na promieniowanie UV, przesuszeniu środowiska oraz nieprawidłowej pielęgnacji. Barierę osłabiają zwłaszcza agresywne środki myjące, zbyt częste peelingi i niewłaściwie prowadzone kuracje składnikami aktywnymi.
Na naruszenie bariery mogą wskazywać następujące objawy:
- uczucie ściągnięcia, szczególnie po myciu twarzy;
- pieczenie, swędzenie lub większa reaktywność na kosmetyki;
- łuszczenie i szorstkość naskórka;
- utrata elastyczności, miękkości i komfortu skóry;
- nasilona suchość po stosowaniu retinolu, kwasów lub kuracji dermatologicznej.
Ceramidy mogą być przydatne przy cerze suchej, wrażliwej, dojrzałej i odwodnionej. Stosuje się je także jako wsparcie pielęgnacji skóry z tendencją do atopii, ale atopowe zapalenie skóry wymaga diagnozy i leczenia dobranego przez specjalistę. Kosmetyk z ceramidami może uzupełniać taką terapię, lecz jej nie zastępuje.
Z czym łączyć ceramidy?
Ceramidy są składnikiem o wysokiej tolerancji i nie mają typowych „zakazanych połączeń”. Można stosować je razem z większością substancji aktywnych. Ograniczenia dotyczące łączenia składników wynikają zwykle z działania innych substancji, a nie z obecności ceramidów.
| Składnik | Korzyść z połączenia z ceramidami |
|---|---|
| Retinol | Ceramidy wspierają barierę i pomagają ograniczyć suchość oraz podrażnienie pojawiające się podczas wprowadzania retinolu. |
| Kwasy AHA/BHA | Po złuszczaniu pomagają odbudować warstwę lipidową i poprawić komfort skóry. |
| Kwas hialuronowy | Kwas hialuronowy wiąże wodę, a ceramidy ograniczają jej ucieczkę przez naskórek. |
| Niacynamid | Niacynamid może wspierać syntezę naturalnych ceramidów, a kosmetyczne ceramidy uzupełniają barierę od zewnątrz. |
To ważne rozróżnienie: ceramidy działają głównie strukturalnie, natomiast niacynamid może wpływać na procesy zachodzące w skórze. Razem wspierają barierę na dwa sposoby. Z podobnego powodu warto łączyć ceramidy z peptydami lub antyoksydantami, jeśli skóra dobrze toleruje całą rutynę.
Po użyciu retinolu lub kwasów produkt z ceramidami może pełnić funkcję warstwy wspierającej regenerację. Nie neutralizuje działania składników aktywnych, ale pomaga ograniczyć skutki uboczne związane z osłabieniem bariery.
Jak włączyć ceramidy do rutyny pielęgnacyjnej?
Najczęściej występują w kremach, emulsjach i serach o różnej konsystencji. Ceramidy można stosować rano i wieczorem, a formułę należy dopasować do potrzeb skóry. Cera tłusta lub mieszana zwykle lepiej toleruje lekkie serum albo żel-krem, natomiast skóra bardzo sucha może potrzebować bogatszej emulsji.
Prosta kolejność aplikacji wygląda następująco:
- Oczyść skórę łagodnym produktem, który nie pozostawia uczucia ściągnięcia.
- Nałóż serum lub inny lekki produkt pielęgnacyjny, jeśli znajduje się w rutynie.
- Zastosuj krem z ceramidami jako jeden z ostatnich etapów pielęgnacji.
- Rano nałóż filtr przeciwsłoneczny jako końcowy krok pielęgnacji.
Jeśli bariera jest wyraźnie osłabiona, ogranicz czasowo intensywne złuszczanie i bardzo aktywne formuły. Sam krem z ceramidami nie naprawi skóry, gdy równocześnie stosujesz zbyt agresywne oczyszczanie lub nakładasz wiele drażniących składników.
Ceramidy nie tylko nawilżają. Przede wszystkim uszczelniają naskórek, dzięki czemu woda wolniej z niego ucieka, a skóra lepiej znosi codzienne czynniki zewnętrzne. To właśnie dlatego mogą być stałym elementem pielęgnacji zarówno skóry suchej i wrażliwej, jak i cery potrzebującej wsparcia po kuracjach aktywnymi składnikami.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z dermatologiem. W przypadku nasilonych objawów, przewlekłego świądu, pękania skóry lub podejrzenia atopowego zapalenia skóry skonsultuj się ze specjalistą.
