Filtry przeciwsłoneczne dzielą się na mineralne, chemiczne i hybrydowe. Mineralne odbijają oraz rozpraszają część promieniowania UV, chemiczne je pochłaniają, a hybrydowe łączą oba mechanizmy. Dobór zależy przede wszystkim od potrzeb skóry, tolerancji kosmetyku i tego, czy formuła zapewnia szeroką ochronę przed UVA oraz UVB.
Jak działają filtry przeciwsłoneczne?
Filtry UV ograniczają ilość promieniowania ultrafioletowego docierającego do skóry. Jest ono obecne nie tylko latem. Promieniowanie UVA przenika głębiej i wiąże się między innymi z fotostarzeniem oraz powstawaniem przebarwień, natomiast UVB odpowiada głównie za rumień i oparzenia słoneczne. Dlatego kosmetyk do codziennej fotoprotekcji powinien zapewniać ochronę szerokopasmową, czyli obejmować oba zakresy.
Najbardziej znany podział obejmuje filtry mineralne, nazywane też fizycznymi lub nieorganicznymi, oraz filtry chemiczne, określane również jako organiczne. W kosmetykach spotyka się także połączenie obu grup.
Rodzaje filtrów przeciwsłonecznych
Najważniejsze różnice między filtrami dotyczą sposobu ograniczania promieniowania, wyglądu kosmetyku na skórze i jego tolerancji. Zestawienie pomaga szybko ocenić, które rozwiązanie może lepiej pasować do konkretnej cery.
| Cecha | Filtry mineralne | Filtry chemiczne |
|---|---|---|
| Mechanizm działania | Odbijają i rozpraszają promieniowanie na powierzchni skóry. Najczęściej zawierają tlenek cynku lub ditlenek tytanu. | Pochłaniają promieniowanie UV i przekształcają jego energię głównie w ciepło, które jest rozpraszane. |
| Konsystencja | Często są bardziej kremowe i wyczuwalne, choć nowoczesne formuły mogą być lżejsze. | Zwykle łatwo się rozprowadzają, szybko wchłaniają i dobrze sprawdzają się pod makijażem. |
| Bielenie skóry | Mogą pozostawiać biały film, szczególnie przy większej ilości pigmentów mineralnych. | Zazwyczaj nie bielą skóry i są niewidoczne po aplikacji. |
| Dla kogo? | Dla cer wrażliwych, atopowych i skłonnych do podrażnień, a także w sytuacjach, gdy skóra gorzej toleruje kosmetyki. | Dla cer normalnych, mieszanych i tłustych oraz osób, którym zależy na lekkiej, estetycznej formule. |
Filtry mineralne
Tlenek cynku i ditlenek tytanu tworzą na powierzchni skóry warstwę ograniczającą przenikanie promieniowania. W praktyce działanie filtrów mineralnych nie polega wyłącznie na odbijaniu, ponieważ częściowo rozpraszają i pochłaniają promieniowanie. Mogą działać od razu po równomiernym nałożeniu, ale ich warstwa łatwiej ulega starciu podczas pocenia, wycierania twarzy lub kontaktu z wodą.
Ich mocną stroną jest zwykle dobra tolerancja przez skórę wrażliwą. Wadą może być bielenie, cięższa konsystencja albo widoczna warstwa. Nie oznacza to jednak, że każdy produkt mineralny będzie wyglądał tak samo. Wiele zależy od rozproszenia składników i całej formuły kosmetyku.
Filtry chemiczne
Filtry chemiczne, czyli organiczne, pochłaniają promieniowanie UVA, UVB albo oba zakresy, a następnie przekształcają jego energię w mniej szkodliwą formę. Nowoczesne substancje promieniochronne są projektowane tak, aby zachowywały właściwości podczas ekspozycji na światło. Tę cechę określa się jako fotostabilność.
Lekkie konsystencje, brak bielenia i łatwe łączenie z makijażem sprawiają, że filtry chemiczne są często wygodniejsze w codziennym użyciu. U części osób, szczególnie z cerą reaktywną, mogą jednak powodować szczypanie lub podrażnienie. W takim przypadku lepiej wypróbować produkt mineralny albo hybrydowy. Nie ma podstaw, aby uznawać wszystkie filtry chemiczne za szkodliwe. Substancje dozwolone w kosmetykach na terenie Unii Europejskiej podlegają ocenie bezpieczeństwa SCCS i są regulowane przez Rozporządzenie 1223/2009/WE, w tym załącznik VI.
Filtry hybrydowe
Formuły hybrydowe łączą filtry mineralne i chemiczne. Dzięki temu mogą zapewniać szeroką ochronę, a jednocześnie mieć lżejszą konsystencję i mniejsze ryzyko bielenia niż część produktów opartych wyłącznie na filtrach mineralnych. To rozwiązanie bywa dobrym kompromisem dla osób, które potrzebują łagodniejszej formuły, ale nie chcą rezygnować z komfortu stosowania.
Jak dobrać filtr do rodzaju cery?
Rodzaj filtra jest ważny, ale nie powinien być jedynym kryterium. Liczy się także fotostabilność, ochrona przed UVA i UVB, odporność na wodę oraz to, czy produkt można nałożyć w ilości zapewniającej deklarowany poziom SPF. Przy doborze warto kierować się następującymi zasadami:
- Cera wrażliwa lub atopowa – filtry mineralne mogą być lepiej tolerowane, ponieważ pozostają głównie na powierzchni skóry i zwykle rzadziej wywołują pieczenie.
- Cera tłusta lub mieszana – lekkie filtry chemiczne albo hybrydowe często zapewniają bardziej komfortowe wykończenie i nie zwiększają tak wyraźnie uczucia obciążenia skóry.
- Cera dojrzała lub ze skłonnością do przebarwień – dobrym wyborem może być fotostabilny filtr hybrydowy albo chemiczny o szerokim spektrum ochrony, stosowany regularnie.
- Skóra po zabiegu dermatologicznym – wybór należy uzgodnić ze specjalistą, a często preferuje się formuły mineralne ze względu na ich łagodniejszy charakter.
SPF opisuje przede wszystkim poziom ochrony przed UVB. SPF 30 i SPF 50 nie oznaczają możliwości przebywania na słońcu odpowiednio 30 lub 50 razy dłużej, ponieważ rzeczywista ochrona zależy także od ilości produktu, równomierności aplikacji, potu, wody i promieniowania odbitego od otoczenia. W codziennej fotoprotekcji wiele osób wybiera SPF 50, zwłaszcza przy jasnej cerze, przebarwieniach lub dłuższej ekspozycji.
Jak stosować filtry, aby ochrona była skuteczna?
Nawet najlepiej dobrany filtr nie zapewni deklarowanej ochrony, jeśli nałożysz go zbyt mało. Na twarz zwykle przyjmuje się ilość odpowiadającą zasadzie dwóch palców, czyli porcję rozciągniętą na długości palca wskazującego i środkowego. Przy bardzo rzadkich, wodnistych formułach miara objętościowa może być mniej precyzyjna, dlatego najważniejsze jest obfite i równomierne pokrycie skóry.
O prawidłowej aplikacji decydują także następujące zasady:
- Nałóż SPF jako ostatni krok porannej pielęgnacji, przed makijażem.
- W przypadku filtrów chemicznych zastosuj kosmetyk przed ekspozycją zgodnie z instrukcją producenta, zwykle około 15–20 minut wcześniej.
- Na zewnątrz reaplikuj produkt mniej więcej co 2 godziny, a także po pływaniu, intensywnym wysiłku i wytarciu skóry ręcznikiem.
- Wybieraj kosmetyki oznaczone ochroną przed UVA i UVB, zamiast kierować się wyłącznie wartością SPF.
Najlepszy filtr to nie ten, który teoretycznie ma najwięcej zalet, lecz taki, który dobrze tolerujesz i nakładasz w odpowiedniej ilości każdego dnia. Cera wrażliwa może lepiej reagować na filtr mineralny, tłusta na lekką formułę chemiczną, a hybrydowa może połączyć komfort z łagodniejszym działaniem.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji dermatologicznej. W przypadku silnych reakcji skórnych po zastosowaniu kosmetyku przerwij jego używanie i skonsultuj się ze specjalistą.
