Filtry UV w kosmetykach dzielą się na mineralne, chemiczne i hybrydowe. Mineralne odbijają oraz rozpraszają część promieniowania, chemiczne pochłaniają je i zamieniają energię w ciepło, a hybrydowe łączą oba mechanizmy. Najważniejsze przy wyborze są szerokie spektrum ochrony UVA i UVB, fotostabilność oraz regularna aplikacja.
Czym są filtry UV i przed czym chronią?
Filtry UV to składniki kosmetyków, które ograniczają wpływ promieniowania ultrafioletowego na skórę. Promieniowanie UVA przenika głębiej i przyczynia się do fotostarzenia oraz powstawania przebarwień. UVB działa głównie na powierzchnię skóry, wywołuje rumień i oparzenia. UVC jest w większości pochłaniane przez atmosferę, dlatego w codziennej fotoprotekcji najważniejsze są oznaczenia dotyczące UVA i UVB.
Ochrona przeciwsłoneczna ma znaczenie przez cały rok, nie tylko podczas urlopu. Ogranicza ryzyko oparzeń, zmian pigmentacyjnych i uszkodzeń związanych z przewlekłą ekspozycją na słońce. Pomaga też zmniejszyć ryzyko nowotworów skóry, w tym czerniaka. Warto wybierać kosmetyk zapewniający szerokie spektrum ochrony UVA i UVB, ponieważ samo SPF odnosi się przede wszystkim do ochrony przed UVB.
Filtry mineralne i chemiczne – czym się różnią?
Podział wynika przede wszystkim z mechanizmu działania. Filtry mineralne, nazywane też fizycznymi lub nieorganicznymi, tworzą na powierzchni skóry warstwę ograniczającą docieranie promieniowania, głównie przez jego odbijanie i rozpraszanie. Filtry chemiczne, określane również jako organiczne, absorbują energię promieniowania UV, a następnie przekształcają ją w ciepło.
| Cecha | Filtry mineralne | Filtry chemiczne |
|---|---|---|
| Mechanizm działania | Odbijanie i rozpraszanie promieniowania na powierzchni skóry | Absorpcja promieniowania i zamiana jego energii w ciepło |
| Przykłady nazw INCI | Titanium Dioxide, Zinc Oxide | Avobenzone, Octocrylene oraz inne dozwolone filtry organiczne |
| Wykończenie | Mogą pozostawiać biały film, choć nowoczesne formuły ograniczają ten efekt | Zwykle są bardziej transparentne i lekkie |
| Dla kogo | Często wybierane przy skórze wrażliwej i w kosmetykach dla dzieci | Często dobrze sprawdzają się przy cerze tłustej, mieszanej i pod makijaż |
Filtry mineralne są często wybierane przez osoby ze skórą wrażliwą, ponieważ pozostają na jej powierzchni. Ich wadą może być bielenie, szczególnie widoczne na ciemniejszej karnacji, oraz mniejsza odporność na ścieranie. Jeśli kosmetyk zostanie usunięty przez ręcznik, pot lub ubranie, trzeba go ponownie nałożyć.
Filtry chemiczne zwykle pozwalają uzyskać lekką, niewidoczną formułę, dlatego wiele osób chętniej stosuje je codziennie. Nie oznacza to jednak, że są z definicji mniej bezpieczne. Substancje promieniochronne dopuszczone do stosowania w kosmetykach w Unii Europejskiej podlegają ograniczeniom określonym w rozporządzeniu 1223/2009/WE. Ich bezpieczeństwo ocenia między innymi SCCS, czyli Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów.
Istotną cechą każdego kosmetyku przeciwsłonecznego jest fotostabilność. Oznacza ona zdolność formuły lub filtra do zachowania właściwości ochronnych pod wpływem promieniowania, czasu i temperatury. Nie każdy filtr zachowuje się tak samo, dlatego liczy się gotowy produkt, a nie tylko pojedyncza nazwa w składzie. Nowoczesne formuły często łączą kilka filtrów, aby uzyskać stabilną ochronę w zakresie UVA i UVB.
Czym są filtry hybrydowe?
Filtry hybrydowe łączą w jednej formule składniki mineralne i chemiczne. Dzięki temu kosmetyk korzysta z obu mechanizmów ochrony, a producent może lepiej zrównoważyć fotostabilność, zakres ochrony, konsystencję i wygląd na skórze.
Takie połączenie nie oznacza automatycznie wyższej ochrony. O skuteczności decyduje cała formuła, jej stabilność, deklarowany poziom SPF oraz prawidłowa aplikacja. Hybryda może być dobrym rozwiązaniem, gdy zależy Ci na mniejszym bieleniu niż przy klasycznym filtrze mineralnym, ale także na ograniczeniu ilości filtrów organicznych w formule.
Jak dobrać filtr do typu skóry?
Rodzaj filtra warto dopasować nie tylko do reakcji skóry na słońce, lecz także do konsystencji kosmetyku. Produkt, który dobrze rozprowadza się i nie powoduje dyskomfortu, łatwiej nakładać regularnie w odpowiedniej ilości.
Przy wyborze pomocne są następujące wskazówki:
- Skóra wrażliwa lub dziecięca – często dobrze toleruje formuły z filtrami mineralnymi. Trzeba jednak sprawdzić cały skład, ponieważ reakcję może wywołać także substancja zapachowa lub konserwant.
- Skóra tłusta i trądzikowa – zwykle lepiej reaguje na lekkie fluidy z filtrami chemicznymi albo hybrydowymi, oznaczone jako niekomedogenne, jeśli producent przeprowadził takie testy.
- Skóra sucha – może potrzebować bardziej emolientowej formuły, która ograniczy uczucie ściągnięcia. Rodzaj filtra ma tu mniejsze znaczenie niż właściwości całego kosmetyku.
- Skóra z przebarwieniami – wymaga ochrony obejmującej UVA i UVB. Samo wysokie SPF nie wystarczy, jeśli produkt nie zapewnia szerokiego spektrum.
Bez względu na rodzaj filtra kosmetyk należy nakładać w ilości zgodnej z zaleceniami producenta i ponawiać aplikację po starciu, spoceniu się lub kontakcie z wodą. SPF nie sumuje się między produktami, więc krem SPF 30 i podkład SPF 15 nie tworzą ochrony SPF 45.
Co naprawdę decyduje o ochronie?
Nie istnieje jeden najlepszy rodzaj filtra dla każdej osoby. Mineralny może być wygodniejszy przy skórze wrażliwej, chemiczny przy codziennym stosowaniu pod makijażem, a hybrydowy wtedy, gdy potrzebujesz kompromisu między wykończeniem a stabilnością. Najważniejszy jest kosmetyk o szerokim spektrum UVA i UVB, fotostabilnej formule oraz konsystencji, którą możesz nakładać regularnie i w odpowiedniej ilości.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z dermatologiem. W przypadku nawracających podrażnień, alergii lub zmian skórnych skonsultuj się ze specjalistą.
